Staten en Stinzen: Klein-Botnia in Franeker

FRANEKER - Om de staten, stinzen, poortgebouwen, stadshuizen en buitenplaatsen meer bekendheid te geven, wordt de komende weken in deze krant steeds een object in de regio uitgelicht en beschreven door Peter Nieuwenhuijsen, secretaris van Staten en Stinzen.

,,Ik sta hier op het punt waar ik de vier Franeker stinzen allemaal kan zien. Schuin rechts naast de kerk de Camminghastins, nu banketbakkerij en konditorei, achter mij het Dekemahuis, dat vooral van binnen zijn lange historie laat zien. Wat verder weg, maar nu beter zichtbaar geworden, de toren met helmdak van de Martenastins, oftewel het Museum Martena.

Twee Botnia-stinzen

Maar direct voor mij ligt Klein-Botnia, een van de twee Botnia-stinzen die Franeker rijk was (de andere was op de plaats van de Koornbeurs). Deze Botniastins is van circa 1500, dus uit de periode dat de hertog van Saksen hier het bewind ging voeren. We zien de beide bouwers, Tjalling van Botnia (ook wel Bottinga) en Hessel van Martena (van de gelijknamige stins) zelfs gezamenlijk op bedevaart naar het Heilige Land gaan. Hessel stierf op de terugweg en of Tjalling ooit terugkeerde…?

In elk geval werd de verbouwing van Klein-Botnia door zijn zoon Jarich voortgezet. Deze grietman van Franekeradeel hield vast aan de katholieke beginselen en werd om die reden verbannen, waarna zijn zoon (uiteraard weer een Tjalling) de bewoner van de stins werd.

Nieuwe functie

In 2019 kreeg de Botniastins een nieuwe functie. ,,Het was bij de officiële opening goed te zien dat veel Franekers enthousiast waren: niet alleen de Academie van Franeker, maar de hele stad werd nieuw leven ingeblazen. Met zalen als de Descartes-zaal en de Anna-Maria van Schuurmanzaal verwijst de Botniastins naar de geschiedenis van Franeker als academestad; en natuurlijk ook met de voogdenkamer. Een bibliotheek is er ook. Er komen elke week lezingen op heel diverse onderwerpen, dus het moet raar lopen als er nooit iets voor je bij is.”

Voogdenkamer

Die voogdenkamer dateert overigens uit de jaren waarin het gebouw als weeshuis dienst deed, net als de beide gevelstenen boven de ingang, waarvan de oudste niet bij dit gebouw hoort. Vóórdat het weeshuis werd, woonden hier voornamelijk hoogleraren van de Franeker universiteit. Een van hen was Johannes Lemonon, die als mentor optrad van de student Johan Willem Friso, sinds 1702 prins van Oranje.’’

Prijsvraag

Lezers kunnen meedoen aan een prijsvraag. De hoofdprijs is een overnachting ter waarde van 200 euro in villa Boschoord bij Sint Nicolaasga van jonkheer Tjalling van Eysinga. Klik hiervoor op deze link.