Wanneer wordt het Martenahuis gebouwd?

Franeker

In het steegje naast het Martenahuis, dat naar de Martenatuin toeleidt, is een prachtige gevelsteen te vinden. Het is het wapen van Albrecht van Saksen.

Boven het wapen is de tekst ‘Alb. Duc. Sax. Gub. Phr.’ te lezen. Dit woud aan afkortingen betekent: Albrecht, hertog van Saksen, gubernator van Friesland. Rondom het wapen is het ordeteken van het Gulden Vlies in goud afgebeeld. In 1475 wordt Albrecht van Saksen tot deze zeer illustere orde toegelaten. Onder het wapen staat het jaartal 1498.

Dat jaartal heeft tot veel verwarring geleid. Vaak wordt gedacht dat dit jaartal slaat op het jaar waarin wordt gestart met de bouw van het Martenahuis. Maar uit bouwhistorisch onderzoek is gebleken dat het huis van rond 1506 is. Het onderzoek naar de nog originele kap van het pand en de gebinten op de vliering heeft dit uitgewezen.

Op zich is het niet vreemd dat het wapen van de hertog van Saksen in het Martenahuis te zien is. Hessel van Martena de bouwer en eerste eigenaar van het pand, heeft een bijzondere band met de hertog van Saksen.

Hessel is een van de Friese edelen die ervoor gepleit heeft dat Friesland voortaan onder bewind van de Saksers zou vallen. Hij verkwanselt op die manier de Friese vrijheid. Dit verzoek aan de Saksers legt Hessel geen windeieren.

Hij wordt met de steun van de hertog en door zijn taak als belastinginner de rijkste man van Friesland. Met die bakken geld is het voor hem een koud kunstje om een van de meest prestigieuze huizen van Franeker te bouwen.

Toch is de gevelsteen waarschijnlijk niet vanaf het prille begin onderdeel van het Martenahuis. Vermoedelijk wordt de steen in het Sjaerdemaslot geplaatst als de hertog van Saksen hier zijn onderkomen heeft.

Als het slot na 1725 wordt afgebroken, wordt de gevelsteen bewaard en daarna in de zijgevel van het Martenahuis geplaatst.


Auteur

Redacteur