Burgemeester Van zuijlen: ‘Franekers blijven ook na herindeling Franekers’

FRANEKER

Burgemeester Van Zuijlen van de gemeente Franekeradeel heeft maandag zijn nieuwjaarstoespraak gehouden in Theater De Koornbeurs.

Hij ging onder andere in op de aanstaande fusiegemeente Franekardeel. Hij noemde herindeling betrekkelijk en wees er op dat ,,Franekers Franekers blijven.” Hieronder de tekst van de toespraak. Mensen van Franekeradeel, vertegenwoordigers van omliggende gemeenten, ondernemers uit de regio - namens de gemeente Franekeradeel, de Commerciële Club Noordwest Friesland en Grand Café De Doelen: hartelijk welkom op deze nieuwjaarsbijeenkomst. De laatste nieuwjaarsbijeenkomst onder de stokoude naam van de voormalige grietenij Franekeradeel. Volgend jaar is het Waadhoeke en verdwijnt de naam Franekeradeel naar Wikipedia en de geschiedenisboeken. Samen met Het Bildt, Menameradiel en Littenseradiel. Althans... Officieel. Want hoe vaak heb ik in het afgelopen jaar niet de naam Barradeel gehoord... De ook al zo oude naam van een andere grietenij en gemeente die al in 1984 officieel werd opgeheven en grotendeels opging in Franekeradeel. Maar de naam leeft voort. Het is dus maar betrekkelijk, zo'n gemeentelijke herindeling. Mensen, u en ik, wij wonen in ons dorp, in onze stad, in onze streek en we voelen ons deel van gemeenschappen die niet door bestuurlijke grenzen worden bepaald. Bildkers zullen Bildkers blijven, Franekers zullen Franekers blijven en Friezen zijn het bijna allemaal. Of ze worden het, omdat dit oer-Friese gebied iets aanstekelijks en heel aantrekkelijks heeft voor hen die van buiten komen. Ik kan erover meepraten. Herindeling dus. Het gaat goed met die herindeling. Je weet nooit wat er morgen gebeurt, maar tot nu toe gaat het heel goed. De besluiten die in 2016 moesten worden genomen, die zijn genomen. In alle gemeenteraden. De provincie heeft ingestemd met onze plannen. Het wetsvoorstel ligt nu in Den Haag en is door de minister aangeboden aan de Tweede Kamer. De lichten staan op groen. De ambtelijk organisaties en de bonden zijn positief over het fusieproces. En we worden de eerste gemeente in Friesland die op de dag van een grote herindeling aan één gemeentehuis genoeg heeft. Voor zover we nu kunnen overzien blijven we ook nog eens binnen de budgetten. Al kan je daar pas over juichen als je de laatste factuur binnen hebt. En zo ver zijn we nog lang niet. Vanaf deze plek bedank ik de collega's Krol, van Mourik en Liemburg voor de zeer goede samenwerking en via hen de colleges, de raden en de ambtenaren van hun gemeenten èn van onze eigen gemeente. Voor Franekeradeel zelf staat er in het komend jaar heel wat te gebeuren. Het gemeentehuis gaat 10 maanden dicht om verbouwd te worden. Maar... we gaan niet ver weg: op het terrein van de gemeente worden noodgebouwen geplaatst als tijdelijk kantoor en de gemeenteraad verhuist voor tien maanden naar het oude stadhuis. Een beetje krap, maar stiekem vinden we het allemaal best wel leuk om nog even van die historische omgeving te mogen genieten... Volgend jaar januari krijgt de nieuwe - en grotere - raad van Waadhoeke de beschikking over een spiksplinternieuwe raadszaal die bij het gemeentehuis gebouwd gaat worden. Een zaal die past bij een gemeente met bijna 50.000 inwoners en die ook geschikt is voor conferenties en vergaderingen die nu altijd op andere plaatsen in Friesland worden gehouden omdat we er in deze regio geen geschikte ruimte voor hebben. Als je wat groter wordt, wil je ook meer vooraan staan. Ten behoeve van je regio. Zo simpel is dat soms. Vorig jaar heb ik op deze plek de komst van de University Campus Friesland naar Leeuwarden een kans genoemd. Een kans voor de oude Franeker Academie. En het mooie is dat dat vanuit de leiding van de University Campus ook zo wordt gezien. De nieuwe universiteit heeft behoefte aan een historische basis. Die ligt hier. Wij hebben behoefte aan academische en wetenschappelijke activiteit, want dat is voor èlke regio een vliegwiel voor innovatie en economische ontwikkeling. Je wordt er als woongebied ook nog aantrekkelijker van. In het afgelopen jaar startte de samenwerking symbolisch: de zeventiende eeuwse pedelstaf van de Franeker Academie was op het stadhuis van Leeuwarden getuige van de eerste promotie aan de UCF. Met dank aan het Martenamuseum. U kunt de staf nu weer bewonderen in het Martenamuseum hier in de stad. De dekaan van de UCF was aanwezig bij de ontvangst van het antieke uurwerk van het academiegebouw in het Martenamuseum. Bij de opening van het academisch jaar in Leeuwarden was jullie burgemeester aanwezig als vertegenwoordiger van de oude academiestad. Tot zover vooral symboliek en ceremonieel. Maar we gaan wat concreter worden. Stapje voor stapje. Toen het prachtige initiatief van de Weekendschool, in 2016 in Franeker van start gegaan, mij vroeg om een middag les te komen geven, dacht ik: graag, maar dan wel in de academie. En dankzij de huidige eigenaar van het pand, zorginstelling Noorderbreedte, gaat eind januari voor het eerst in ruim 160 jaar weer eens les gegeven worden in het oude Academiegebouw. Het is maar een eerste kleine stap, maar de neuzen in Leeuwarden en Franeker wijzen dezelfde kant uit en in het komende jaar volgt er ongetwijfeld meer. Wetenschappelijk of niet wetenschappelijk - we gaan met die academie aan de gang en we zijn heel blij dat partners als Noorderbreedte, Planetarium en Martena daar zo positief in staan. En dat pàst ook. Want misschien was mijn grootste verbaas-moment van het afgelopen jaar wel de bekendmaking van 'de identiteit van Franeker'. U hebt het ongetwijfeld meegekregen. De identiteit van Franeker is gebaseerd op academie en psychiatrie en werd samengevat in het bijzondere woord 'toewijding'. Toewijding. Dat is bijna religieus... Terwijl dit geen bijzonder religieuze stad is. Het is in elk geval uniek om jezelf als stad in de 21ste eeuw zo te beschrijven. Voor mij geeft het aan hoe diep academie en psychiatrie geworteld zijn in de ziel van deze stad en zijn inwoners. En wat is er dan mooier en passender dan werk te maken van die bezieling. Op een schaal die hier past. Niet hoog van de toren, niet groots en meeslepend, maar ingetogen en met toewijding. Kwaliteit voor kwantiteit. Typisch Franeker. Nu alleen nog een paar bordjes waarmee je als bezoeker de weg naar de academiegebouwen kunt vinden... Is het u wel eens opgevallen? Je wordt als toerist naar alle mooie dingen van deze stad gewezen, maar niet naar dat wat blijkbaar bepalend is voor de identiteit: de academie. Dat vind ik nou net weer een beetje te ingetogen. Zeg maar. Wordt aan gewerkt. Veel activiteit in het komende jaar. In de stad en in de dorpen. Zoals in Ried, waar door veel vrijwilligers samen met professionals het dorpshuis compleet wordt vernieuwd. Gaat vast prachtig worden. Of in Tzummarum, waar in het komende jaar met man en macht gewerkt gaat worden aan de vernieuwing waarop al zo lang wordt gewacht. Het plan is klaar. Het geld is beschikbaar. Er kan gebouwd worden. De herinrichting van Oosterbierum en van Firdgum is bijna klaar. De gebiedsinrichting Franekeradeel/Harlingen komt goed op stoom, bruggen en fietspad worden aangepakt. Er wordt kortom veel geïnvesteerd in het oude Barradeel. Culturele Hoofdstad 2018 komt eraan. In januari komt de Franse ontwerper van de fontein naar Franeker. Om te laten zien wat hij heeft bedacht. Ook zal de gemeente een plan presenteren voor de inrichting van de Bredeplaats, waardoor dit monumentale hart van de stad nog aantrekkelijker wordt. Het Waddenpoortproject nadert zijn voltooiing met de vervanging van de Saakstrabrug en aansluitend met een groot feest. De overlast voor de omwonenden van de drie bruggen is dan voorbij, maar nieuwe activiteiten zitten eraan te komen. De Prins Hendrikkade en de Zuiderkade zijn aan vervanging toe. Daarbij zal de bocht in het van Harinxmakanaal worden verruimd om grote schepen meer manoeuvreerruimte te geven. Een provinciaal project waar de gemeente aan meedoet. En ondertussen meldt het Planetarium een mijlpaal: in de kerstvakantie is het aantal bezoekers voor het eerst boven de 50.000 in een jaar uit gekomen. Hebt u de uitbreiding al bewonderd? Neem vooral uw kinderen of kleinkinderen, neefjes of nichtjes mee, want het nieuwe deel is voor kinderen onweerstaanbaar leuk en interessant. En als u dan toch een dagje cultureel gaat doen, vergeet dan vooral het nieuwe kaatsmuseum niet. Zeer aantrekkelijk en modern ingericht. Zelfs een kaats-Wii ontbreekt niet. Mij lukte het niet om het van de computer te winnen - of beter: ik raakte geen bal - maar als inwoners van de kaatsregio doet u het vast veel beter dan ik. En ondertussen dendert de wereld met vrachtwagens, bommen en Kalashnikovs via de media onze huiskamers binnen. Het contrast is zo groot. Het contrast met al het moois dat ik net beschreef en waarmee ik gemakkelijk nog twee keer zoveel tijd had kunnen volpraten. Het brute, niets en niemand ontziende geweld - ver weg en ook steeds vaker heel dichtbij. Het houdt ons bezig. Het stelt ons voor vragen: Kan het ook hier gebeuren? Zijn we wel veilig? Wat moeten we ertegen doen? Het is belangrijk om voor ogen te houden dat de kans dat u een verkeersongeval krijgt oneindig veel groter is dan de kans dat u als persoon direct te maken krijgt met een terroristische aanval. Dit ter relativering van het gevaar. De objectieve, feitelijke kant ervan. Maar - ik hoor het u denken - er is natuurlijk een groot verschil tussen een ongeval en een aanslag. En dat is de intentie, de bedoeling ervan. Terroristen mikken op de subjectieve kant van gevaar: de angst, de dreiging. Ons gevoel. En we voelen het inderdaad binnenkomen, wanneer een terrorist een vrachtwagen als moordwapen gebruikt en mensen op zoiets romantisch als een kerstmarkt als doelwit kiest. Het voelt heel anders, een ongeval of een aanslag. Misschien niet eens zozeer voor de directe nabestaanden - zij rouwen in beide gevallen om hun verlies. Maar wel voor allen die minder direct betrokken zijn. En toch doen we er misschien wel goed aan om ons op dit gevaar op dezelfde manier voor te bereiden als op het risico van een ongeval. We leren onze kinderen om bij het oversteken goed uit te kijken. Eerst naar links, dan naar rechts en dan weer naar links. Maar we houden ze niet binnen omdat ze misschien aangereden zouden kunnen worden. We kijken zelf ook goed uit in het verkeer, zijn bewust en onbewust voorzichtig. Maar we blijven niet thuis zitten omdat er elk jaar slachtoffers vallen in het verkeer. En ondertussen neemt de overheid maatregelen om het aantal ongevallen verder te beperken. Denk bijvoorbeeld aan al die rotondes. Aan de gordels, de apkkeuringen enz enz. Ik denk dat we met de dreiging van terroristische aanslagen op eenzelfde manier zullen moeten leren omgaan. Ze zijn er, zoals verkeersongevallen er zijn. De overheid zal de risico's beperken via politie en inlichtingendiensten. En wij, wij zullen door moeten gaan met ons leven te leven. Zoals we ook niet thuis blijven omdat we doodgereden kunnen worden wanneer we de straat op gaan. We leven ons leven, maar we leren uit te kijken, alert te zijn, op elkaar te passen, mee te werken met de autoriteiten wanneer dat van ons wordt gevraagd. En wat we vooral niet doen is bevolkingsgroepen op een hoop gooien. En zo de voedingsbodem voor de recrutering door de IS-sen van deze wereld vergroten. Dat doen we vooral niet. Buitensluiting en discriminatie zijn vernederend en vernederde mensen zijn een speelbal in de handen van kwaadwillenden. We halen juist iedereen erbij, geven iedereen het gevoel dat hij of zij erbij hoort. Maar we zijn niet naïef. We zijn alert. We rekenen op de overheid om de goede dingen te doen. En we realiseren ons dat het voorlopig niet zal stoppen. Maar we gaan door met ons leven te leven. Iedere dag dat we dat niet doen, is een overwinning voor deze criminelen. En dat laten we ons niet gebeuren. Hier, in het noordwesten van Friesland, in Franekeradeel en Waadhoeke, hier leven wij en we genieten van al het moois om ons heen. De cultuur, de sport, de evenementen, de historie en de toekomst. En op dat alles, op dat mooie leven in Noord-West Friesland hef ik met u het glas: Folle lok en seine foar twatûzendensântjin.

Auteur

Jitze Hooghiemstra