Ook op het Bildt wordt sterfdag Domela Nieuwenhuis herdacht

SINT ANNAPAROCHIE - Het is 18 november precies 100 jaar geleden dat Ferdinand Domela Nieuwenhuis is overleden. Zijn sterfdag wordt op veel plaatsen herdacht, onder andere in Sint Annaparochie, waar in 1889 een vergadering met Nieuwenhuis 1200 tot 1300 mensen naar de Van Harenskerk trok.

In zijn tijd was Domela – als dominee, vrijdenker, socialist, anarchist, antimilitarist, maar bovenal als strijder tegen maatschappelijk onrecht – beroemd én berucht, en nog steeds spreken de persoon Domela én zijn ideeën bij velen tot de verbeelding.

Domela op het Bildt

Om Domela Nieuwenhuis en zijn strijd te herdenken en om zijn gedachtegoed te vieren worden er rondom zijn sterfdag in het hele land – en met name in Friesland – tal van activiteiten georganiseerd. Ook in Sint Annaparochie zal aandacht worden besteed aan het optreden van Domela op het Bildt en de ingrijpende gebeurtenissen die dat met zich meebracht.

Onrust onder landarbeiders

Op 24 november 1889 werd een geruchtmakende vergadering belegd door de Afdeling Sint Annaparochie van de Ned. Bond voor Algemeen Kies- en Stemrecht met als spreker Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Omdat er vooral onder de landarbeiders veel onrust was werden er veel mensen verwacht. Dat was de reden dat voor deze gelegenheid de Van Harenskerk door de kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente ter beschikking was gesteld.

Het kerkgebouw was afgeladen vol en een groot deel van het publiek moest buiten de gebeurtenissen afwachten. De autoriteiten schatten het aantal belangstellenden tussen de 1200 en 1300. Domela trok een vergelijking tussen de sociale omstandigheden ten tijde van de Franse revolutie in 1789 en de armoede bij de werkende klasse in 1889.

Het Kapitaal

“Thans leeft het volk geheel onder dezelfde omstandigheden als in 1789. Tussen kapitaal en arbeid is geen verzoening mogelijk, evenmin als tussen een roofdier en zijn prooi. Zelf moeten wij het werk van onze verbetering ter hand nemen. Wij zelf moeten daaraan werken, daarvoor strijden en lijden, dit is onze taak en daarom vast aaneengesloten zij onze leus. Vrijheid, brood, geluk en recht voor allen!” zo klonk het in de Van Harenskerk.

Bildtse kerkenkwestie

Op zondag 24 november 2019 - op de kop af 130 jaar na de opzienbarende bijeenkomst in de Van Harenskerk - komt Domela Nieuwenhuis opnieuw naar de Van Harenskerk. Naast de toespraak van Domela gaat een drietal sprekers nader in op de persoon Domela Nieuwenhuis, de onvrede onder de landarbeiders die leidt tot de oprichting van Broedertrouw en de jarenlange strijd over het beschikbaar stellen van het kerkgebouw, de ‘Bildtse Kerkenkwestie’.