Romantiek met realistisch randje in ‘It wie op in simmerjûn’

Franeker - De zomer is allang voorbij in de nieuwe voorstelling It wie op in simmerjûn van Pier21 en dat geldt zeker voor de twee echtparen die worden gespeeld door Jan Arendz en Joke Tjalsma. Jos Thie is de regisseur en Bouke Oldenhof schreef het verhaal. Het stuk is woensdag 30 januari te zien in de Koornbeurs.

Voor Arendz en Tjalsma is het een eerste keer dat zij samen op het toneel staan. Het vergt bijna een aanslag op het geheugen om te ontdekken dat beide acteurs voor het laatst samen waren te zien in de film De Dream van regisseur Pieter Verhoeff en dan schrijven we 1985. De rollen van Ymkje en Allard van toen zijn ruim drie decennia later ingeruild voor Theo en Anneke en Daniël en Wimmy.

Twee echtparen die dubben over de richting van eigen leven en dat in een voorstelling die niet de pretentie van loodzwaar wil hebben, zo zeggen beide hoofdrolspelers. Het is meer een tragikomedie met een hoog actualiteitsgehalte. Het ‘jonge’, tweede kans echtpaar Theo en Anneke tobt over de waarde en inhoud van eigen leven. En dat terwijl Anneke ook nog de zorg van vader en moeder draagt die een plekje in een verzorgingshuis moeten hebben.

Herkenbaar voor velen

Een uiterst actueel thema dat voor veel mensen heel herkenbaar is. Voor Arendz en Tjalsma is het een verhaal van snel schakelen, van het ene moment op het andere twintig jaar in de tijd hoppen.

Arendz: ,,Lit wol dúdlik wêze dat wy gjin typkes spylje want dêr hâld ik net fan. Ik bin wat dat oanbelanget in ‘fan’ fan de akteur Donald Sutherland. Je sjogge fuort dat it Sutherland is mar je leauwe him ek altiten yn de rol fan de persoan dy’t hy spilet. Wy moatte foar ús sels bylden meitsje want oars krijt it publyk ek gjin bylden.’’

Want ook al speelt het duo vier rollen, toch blijven zij trouw aan zichzelf. Tjalsma: ,,Wy sprekke in taal fan wurden en jouwe dat oan it publyk en hoopje dan dat wy dat werom krije fan de minsken. Wat dat oanbelanget is Bouke (Oldenhof) krekt lykas Herman Heijermans (1864-1924), syn taal is tiidleas.’’

En die kwalificatie geldt in zekere zin ook voor de thema’s die in de voorstelling voorbij komen. Arendz: ,,It libben is net ‘maakbaar’ mar it oerkomt je. Eins giet it altiten oer kiezen en dan makket it neat út fan hokker generaasje je binne.’’

Grijsgedraaide videoband

Het gaat over de vertrouwdheid van het echtpaar van tachtig plus, een grijsgedraaide videoband, elke beweging en elk gebaar hebben zij honderden keren van elkaar gezien. Trivialiteiten als ‘Sjoch sa’n moai fûgeltsje’ kunnen uitwisselen alleen omdat het kan, omdat je er alle beide nog bent. Het leven als voltooide tijd en wat rest is een keus over het vervolg en de lengte van dat levenspad. Tjalsma: ,,As je sa lang by elkoar binne, dan wurde je ek hiel ôfhinkelik fan elkoar.’’

Wel of niet besluiten tot euthanasie heeft nog altijd niet aan actualiteit ingeboet. Theo is relatiebeheerder bij een bank en Anneke docent. Beide beroepen hebben ook invloed op het persoonlijke leven. Hij is van de regeltjes, zij koerst op het gevoel. Arendz en Tjalsma zijn beide de zestig voorbij en putten wat betreft vormgeving uiteraard uit eigen ervaringen. Arendz: ,,As je yn dy rol krûpe dan sizze je wat en dan komme de emoasjes fansels.’’

Want een voorstelling die zulke actuele en belangrijke thema’s aansnijdt kan niet anders dan emoties en herkenning oproepen. Met het draaiorgel en de bijbehorende muziek in een bescheiden hoofdrol op de achtergrond. Romantiek en maatschappijkritische opmerkingen wisselen elkaar af.

Twee generaties herkenbaar en geloofwaardig verbeelden in een mooie, zachte en emotionele voorstelling, dat is het streven van Arendz en Tjalsma. Romantiek met een scherp oog voor de realiteit.

Tekst: Rynk Bosma

Speellijst zie www.pier21.nl.