Kinderboek als speelse promotie van ‘ut Franekers’

FRANEKER - Met de uitgave van het kinderboek Merijntsje in ut Planetarum wil Ut Geoantskap foar ut Behoud fan ut Franekers het Stadsfries op een speelse wijze promoten. Schrijfster Annalies van der Pol-Bouma overhandigde dinsdag het eerste exemplaar aan directeur Adrie Warmenhoven van het Koninklijke Eise Eisinga Planetarium, waar anders dan in de vroegere woonkamer van de beroemde wolkammer.

De tekst in het boekje voor kinderen van vijf tot tien jaar is geschreven voor Annalies van der Pol-Bouma. Ze is geboren in Franeker, woont nu in Harlingen en werkt als kleuterleidster op de Sint Maartenschool in Bolsward. ,,Franeker is myn stadsje, en ‘Franeker’ is het planetarium. ,,Ik hew in myn klas ok un selfmaakt planetarium an ut plafôn hangen. Dêrmet kin ik de kynders heel eenfoudug útlêge hoe’t ut komt dat ut somers warmer is as winters.’’

Nijntje

Als leerkracht werkt ze veel met taal, met teksten, liedjes en rijmpjes. Zo kwam ze als geboren Franeker op het idee om eens een boekje van Nijntje te vertalen in het Franekers. De vertaling viel min of meer tot haar eigen verbazing erg goed bij de leden van het Genoatskap waar ze inmiddels lid van is. Dit boekje wordt nu door gemeente Waadhoeke opgenomen in het pakket dat ouders ontvangen als ze hun pasgeborene aangeven. Er was al een Nijntje in het Nederlands, het Bildts en Fries, maar nog niet in het Franekers.

Ze had de smaak te pakken. Maar in plaats van nog eens een bestaand boekje vertalen zou ze dan liever helemaal zelf een verhaaltje bedenken. Leuk om te doen, en ook passend in de doelstelling van het Genoatskap, want ,,At je beginne bij de jeugd is de interesse wekt’’.

Illustrator

Haar eerste opzet viel in goede aarde bij het Genoatskap dat meteen besloot om er ‘werk’ van te maken. Terwijl zij verder schreef, streepte en schaafde aan het verhaal in dichtvorm, zocht penningmeester Wim Aalbers contact met André Philips uit Heerenveen, een oud-buurman die ‘wel goëd tekene kon’. En met een vriendelijk briefje naar de NDC Mediagroep, uitgever van onder andere deze krant, bleek de financiering van de tweehonderd boekjes ineens geregeld.

Dat hij de NDC Mediagroep benaderde is geen toeval. Op de omslag van het boekje tuurt hoofdpersoon Merijntsje naar de sterren door een van een Franeker Courant gevouwen ‘telescoop’. Bovendien voelt Aalbers als zoon van de vroegere directeur van Telenga's Drukkerij, destijds uitgever van deze krant, zich nog altijd verbonden met het blad.

Bewondering

André Philips is in het dagelijks leven wiskundedocent. Hij mag dan graag tekenen, illustraties voor een kinderboek had hij nog nooit gemaakt. ,,Mar doe’t ik it ferhaaltsje lies, hie ik der drekt in byld by. Doe haw ik in skets makke en opstjoerd. Ik tocht, as it niks is, dan is it net oars. Ik haw it ek drok genôch op skoalle. Mar Wim wie drekt entûsjast, it wie krekt wat se woenen.’’

Belangrijk was dat hij zijn eigen lijn kon volgen. ,,Ik krige wol wat tips, mar dêr haw ik eins niks mei dien, want dan wie it myn byld net mear. En dy frijheid wie der. No’t it boekje der leit, fyn ik it stiekem wol in hiele ear dat ik hjir in bydrage oan levere mocht. Ik haw in hiel soad bewûndering foar wat Eisinga hjir makke hat. Safolle geduld. Dy feardigens, dat kinne we hjoeddedei net mear.’’

Nieuwe taalgids

De eerste uitgave van het Genoatskap, een vereniging van een vijftiental leden die vooral het geschreven Franekers koesteren en promoten, was de ‘Taalgids foar ut Franekers’ door Wim Aalbers in mei 2016. De gids is uitverkocht, maar in oktober komt het Genoatskap met de opvolger, een 200 pagina’s dik grammaticaboek.

Woordenboek

Daarnaast leggen Wim Aalbers, Annalies van der Pol en Anneke Tulp op dit moment de laatste hand aan het Franeker Woardeboek met 16.000 woorden en uitdrukkingen in het Franekers. In het woordenboek zijn verklaringen opgenomen in het Nederlands, Fries, Leeuwarders en Bildts. Een forse opdracht waar met een ‘ijzeren’ discipline aan is gewerkt. ,,Frije dâg, fakânsy, saterdâgs, sondâgs, elke dâg 10 tòt 15 woarden. Anders lukt ut nyt.’’

Het Genoatskap hoopt met haar uitgaven te bereiken dat het Franekers bewaard blijft. Secretaris Liesbeth Terpstra: ,,Wij fine ut belangryk dat ut Franekers bliift en deurgeven wurdt. Der binne al sufeul útdrukkingen en woarden ferloaren gaan. Met Merijntsje in ut Planetarium wil Ut Genoatskap ut Franekers op een speulse manier promoate.’’

Het boekje is te koop in het Eise Eisinga Planetarium en in de Franeker boekhandels.