Bearn Bilker geeft lezing over Friese stinzen en states

SEXBIERUM - Bearn Bilker houdt vrijdag 4 oktober een lezing over Friese stinzen en states. De lezing wordt georganiseerd door de Oudheidkundige Vereniging Barradeel.

In het Friese landschap staan her en der grote stenen landhuizen. Deze ‘states’ en ‘stinzen’ zijn vaak omgeven door mooie en uitbundige tuinen en parken. ‘Stins’ is het Friese woord voor ‘stenen huis’. Deze karakteristieke Friese bouwwerken stammen vaak uit de Middeleeuwen. De stinzen, waarvan er in Friesland meer dan 120 zijn, vertellen het verleden van de Friese adel.

Torenstinsen

Rond 1300 begon de bouw van veel stinzen door adellijke Friese families. In deze tijd werd steen voor het eerst als bouwmateriaal gebruikt in Friesland. Steen was erg kostbaar, en kon alleen door de rijkste families gebruikt worden. Adellijke families bouwden stevige stenen gebouwen waarin zij zich konden verschansen tegen plunderaars en belegeraars.

De eerste stinzen waren dan ook versterkte torens, of ‘torenstinzen’. De enige manier waarop je zo’n torenstins binnen kon komen was met een trap. Wanneer iedereen veilig in de stins geklommen was, werd de trap weggehaald. Deze stinzen stonden op een terp of wierde en vaak lag er een gracht om de stins ter bescherming van de bewoners.

Kastelen van de Friese adel

Nadat de zaalstinzen hun verdedigende functie verloren hadden, zijn veel afgebroken. Er werd een nieuwe soort ‘stins’ gebouwd: de state. Sommige stinzen werden omgebouwd tot states. States waren grote, comfortabele woonhuizen. Deze states hadden vaak stenen poorten die over de grachten vielen, traptorens, grote vensters en hoge schoonstenen. De states waren soms echte kleine kastelen.

De lezing zal worden verzorgd door dhr. Bearn Bilker, voorzitter van de stichting Staten en Stinzen. Daarnaast is hij een kenner van het Koninklijk Huis en publiceert hij regelmatig in het Friesch Dagblad. De lezing is in dorpshuis It Waed in Sexbierum De toegang is gratis.