COLUMN | Anna Maria van Schurman op haar mooist

Franeker

Michiel van Mierevelt (1566-1641) was de portretschilder van societyminnend Nederland. Iedereen die iets voorstelde of iets wilde voorstellen liet zich portretteren door hem.

Van Mierevelt kreeg het zo druk, dat het na een aantal jaren nodig bleek om naast zijn leerlingen en assistenten meer mensen bij het bedrijf te betrekken. Het kwam dus heel goed uit dat zijn twee zoons, schoonzoon en kleinzoon goede kunstenaars bleken te zijn. Daarmee werd de fabriek Van Mierevelt in Delft een feit. Duizenden portretten rolden uit de fabriek en vonden hun weg naar de kopers.

Het percentage mannen dat door de fabriek Van Mierevelt werd geschilderd was tweemaal zo hoog als dat van vrouwen. Dat kwam omdat vrouwen vrijwel alleen als pendant van hun man werden geschilderd, bijvoorbeeld als huwelijksportret bij een portret van hun man. Het portret van Anna Maria van Schurman vormt hierop een uitzondering. Zij is als een van de weinige vrouw geschilderd op basis van haar eigen merites.

Anna Maria van Schurman werd in 1607 in Keulen geboren als dochter van Frederik van Schurman en Eva von Harff. Al op jonge leeftijd werd zij door haar vader onderwezen in lezen en schrijven, Duits, Frans, Latijn en Grieks.

Ze bleek een uitzonderlijk talent voor leren te hebben. Nadat haar vader in Franeker overleed, bekwaamde zij zich verder in een keur aan moderne en klassieke talen. Anna Maria van Schurman was beroemd in binnen- en buitenland vanwege haar talenkennis, boeken en correspondentie. In Museum Martena zijn veel van haar kunstwerken te zien. Behalve uitzonderlijk geleerd was Anna Maria ook een begaafd kunstenaar.

Het vermoeden is dat het portret rond 1638 is geschilderd, toen Anna Maria 31 jaar was en op het hoogtepunt van haar wetenschappelijke carrière stond. Ze had een Latijns lofdicht geschreven ter ere van de opening van de universiteit van Utrecht en mocht colleges volgen achter een gordijntje zodat ze onzichtbaar bleef voor de mannelijke studenten.

Speciaal voor de tentoonstelling De portretfabriek van Michiel van Mierevelt, die in 2012 te zien was in Museum De Prinsenhof in Delft, werd ons portret gerestaureerd en onderzocht. Het hoofd en de handen van Anna Maria werden door Michiel van Mierevelt zelf geschilderd, maar haar prachtige kanten kraag werd gemaakt door de kleinzoon van VanMierevelt, Jacob Delff II. Hij gebruikte brede, pasteuze penseelstreken en een stokje waarmee hij de gaatjes in het kant suggereerde.

Ook Anna Maria van Schurman werd dus door de fabriek Van Mierevelt onder handen genomen.


Auteur

Redacteur