Presentatietekst Taalgids Foar ut Franekers

FRANEKER

De eerste Taalgids foar ut Franekers is maandag gepresenteerd. Dat gebeurde in het oude stadhuis van Franeker. Wethouder de Pee kreeg het eerste exemplaar.

Hieronder de presentatietekst van het Genoatskap foar ut behoud van ut Franekers. De leden er van waren een belangrijk klankbord van schrijver Wim Aalbers en hebben vooral bijgedragen aan het corrigeren van de teksten. Achte anwezugen, Dêr leit ut dan: ut Gidske. Nee, su mag ik ut nyt noëme fan Theo. De Gids mut ik sêge. Hoe dan ok: ut boekje dat met un soad swit, hulp fan de Genoaten en, niet te fergeten, wat senten fan de gemeente Franekeradeel, tòt stân kommen is, wurdt dan nou ten doop houden in disse, su toepasseluke omgeving. Ut boekje wurdde noadug deurdat un stel Franekers en oud-Franekers ut in hun kòp haalden om un Franeker Woardeboek samen te stellen. Bij suks ontkomme je der nyt an om ôfspraken te maken over de manier wêrop je ut Franeker stadsdialekt - ôns taaltsy - skrive mutte. In dit boekje binne dy ôfspraken, sêg mar de spelling en de grammatika fan ut Franekers, fastlied. Nou al wete we dat der in un fòlgende druk nòg anfullingen noadug binne, mar met dit boekje kinne wij, en we nimme an ok anderen, foarlopug aardug foarút. Ut woardeboek befat nou al su ’n kleine 3000 woarden, mar ut mutte der mînstens 10.000 wurde. Dus dêr mutte jim nòg even op wachte. Der binne goëdens dy ‘t hun ôffrage: ”Wêr slove dy lui hun eins foar út?”, “Mut de foërtaal in de raad aanst Franekers wurde?”, “Dinke se dat der straks op de skoalpleinen wear Franekers sproken wurdt?”, “Mut elke impòrt-Franeker un inburgeringskursus doën?”, “Wurdt de Franeker Krante fòlgend jaar in ut Franekers útgeven?“. (Myn fader, ooit hoofdredakteur fan dy krant, sú um trouwens, allenug al bij dy gedachte, in syn graf omdraaie… Frys, ja dat kon, mar Franekers...) Kòrtom: “Wat wille dy lui einluks?¨ Ut antwoard? “Niks fan dat alles.¨ Dat ut Franekers an ut ôfnimmen is en misskyn wel ooit ferdwine sil, dêr sil elkeneen ut wel eens met weze. Mar su as meensen as Algra en Kreger de skiedenis fan ônze stâd fastleid hewwe en Paulus Scheltema en ut duo Rienk Miedema en Henk Seerden de Franekers met hun bijnamen út froeger tiden un gesicht geven hewwe en su as Theo Kuipers doënde is met syn ondersoek naar de kriminaliteit in Franeker in de 19e eeuw, su set ut Genoatskap um in om ut huiduge Franeker stadsdialekt te bewaren foar elk dy ‘t hem òf hur dêr foar interesseart òf ooit us interesseare sil. En misskyn... , misskyn... wurdt ut útsterven fan ôns taaltsy dêrdeur ok nòg un bitsy útsteld. Ik wil de Genoaten fanôf dit plak bedanke foar hun kòrreksys en anfullingen, wêrdeur ut boekje un solide basus krije kon. De Gemeente Franekeradeel bedank ik foar de finansjele steun dy de útgave fan ut boekje deur ut Genoatskap mogelijk maakte. En dêrom wil ik jou, frou De Pee, as wethouster fan Franekeradeel, graag ut earste eksemplaar fan de Taalgids foar ut Franekers overhannuge. Nyt allenug as dank dat jou je sterk maakt hewwe foar de tòtstânkomming van dit boekje, mar ok omdat je dêrmet blike laten hewwe dat je Franeker én ôns taaltsje un warm hart toedrage. At der hier lui binne dy mij un groate onfatsoën fine met dat ge-je en ge-jou... Dy hewwe meteen un reden om de Gids te kopen en op bladside 54 te lezen wêrom dat se ut bij ut ferkearde end hewwe.

Auteur

Jitze Hooghiemstra