COLUMN | Pieter Idserts Portier: man van de scheepjes

Franeker

Vorige week ging de column over het Sjaerdemaslot, in 1745 getekend door Pieter Idserts Portier. Maar deze meneer Portier is zelf ook wel een column waard. Zeventien tekeningen van Portier hebben we in de museumcollectie, grotendeels met Franeker als onderwerp. Maar er zijn er nog tientallen bewaard in andere musea, ook Hollandse steden heeft hij getekend. Portier was een flexibele man: hij was poortwachter van de Westerpoort van Franeker, vandaar de toevoeging ‘Portier’ aan zijn naam. De poortwachter hield de wacht en sloot ’s nachts en bij dreiging de poort. Daarnaast was Portier tekenaar, schilder en tegelschilder. Cartograaf was hij ook. In 1744 werd hij tot landschapstekenmeester aan de Franeker universiteit benoemd. Dat was een soort ingenieursfunctie, hij moest dan ook vooral wiskundestudenten onderwijzen. Voor zijn salaris van 150 gulden per jaar werd hij wel geacht ook alle afgestudeerden van de universiteit die bijvoorbeeld legerfuncties hadden, te onderwijzen. Dat kon bijvoorbeeld het kaarttekenen zijn.

Pieter Idserts Portier heeft op deze tekening Franeker van de westkant getekend, het onderschriftluidt: Gesicht van Franeker aan de westkant, namelick t Fliet in te siensoo als ’t was in de Jare 1747. Zijn eigen Westerpoort staat er niet duidelijk op, het Vliet met zijn pakhuizen wel. Het Vliet lag buiten de bolwerken, met als gevolg dat het daar een drukte van belang was met niet alleen schepen, maar ook met waarzeggers en zakkenrollers. Als ze snel moesten ontsnappen, konden ze immers zo de weilanden inrennen en hoefden ze niet meer door de poort. Het Vliet moet voor Pieter Idserts Portier een heerlijk plekje zijn geweest. Hij was dol op schepen en probeerde ook op zijn tekeningen altijd ergens een scheepje, roeibootje of praam te tekenen.

Auteur

Lotte Wijbrands