COLUMN | Een treurig portret

FRANEKER

Wekelijks verschijnt er een column van en door Museum Martena in de Franeker Courant. Deze verschijnt ook online. Hieronder de tekst.

Museum Martena is bij uitstek een museum waar portretten getoond worden. Landschappen of stillevens moet je bij ons met een lampje zoeken. Afgelopen week hebben we een heel bijzonder portret teruggekregen in het museum. Het is in 2015 een paar maanden te zien geweest tijdens de grote kinderportrettententoonstelling. Toen waren we in het museum al hals-over-kop verliefd geworden op dit schilderij. De particuliere eigenaren besloten om het schilderij in langdurig bruikleen te geven met als voorwaarde dat het museum voor een restauratie zou zorgen. Het gaat om het portret van de eenjarige Aelke van Juckema. We zien haar op haar sterfbedje. Of eigenlijk is het een rieten mandje waarin ze is neergelegd bedekt met het mooiste met kant afgezette lakentje dat er in het ouderlijk huis te vinden was. Het is zeer waarschijnlijk dat ze op het Sjaardemaslot woonden in Franeker. Het is zo’n bijzonder schilderij, niet alleen omdat het heel ontroerend is, maar ook omdat dit het eerste portret is van een dood kindje in Nederland. Het is in 1607 geschilderd door een onbekende kunstenaar. Kindersterfte was rond 1600 niets bijzonders. De helft van de pasgeboren baby’s haalde de volwassenheid niet. Moeder Edwer van Cammingha stierf vijf maanden nadat Aelke was geboren. Vader Ruurt van Juckema had dus eerst het vreselijke verdriet dat zijn vrouw stierf en enkele maanden daarna ging ook zijn dochtertje. Hij moet in al deze treurnis besloten hebben om een aandenken te laten maken aan de kleine Aelke. Dat is dit schilderij geworden dat vanaf deze week in het museum in volle glorie te bewonderen is. De restaurator heeft een kunststukje uitgehaald en het paneel is weer zoals het in 1607 bedoeld moet zijn geweest. Het linnengoed is stralend wit. De kaarsjes achter het rieten mandje geven een zachte gloed en het stille gezichtje van Aelke laat ons ontroerd achter. Volg Museum Martena ook via Twitter: @museummartena.

Auteur

Jitze Hooghiemstra