Klaske Lolkje Zondervan de jongste onderduiker

FRANEKER/JOURE

Klaske Lolkje Zondervan heeft twee records op haar naam staan. Toen zij op 24 oktober 1944 in Sneek het levenslicht zag, was ze met het gewicht van slechts 880 gram niet alleen de lichtste baby, maar ook de jongste onderduikster.

Klaske is de dochter van Jelke Zondervan en Teuny Zondervan-Hylkema uit Franeker. Beiden waren in de Tweede Wereldoorlog actief in het verzet. Toen Jelke in Joure ondergedoken zat en Teuny lucht van verraad kreeg, besloot ze om haar man te waarschuwen. Zij liep de achttien kilometer van Sneek naar Joure (er was een tramstaking en ze had geen fiets). De centrale post van Jelke was gevestigd bij bakker Zuidstra in Joure. Als gevolg van deze spanning volgde de geboorte van het oudste dochtertje van het echtpaar op 24 oktober 1944 met een gewicht 880 gram. Jelke dook onder nadat in maart 1943 de SD opdracht kreeg om Zondervan te arresteren. Hij ontsnapte ternauwernood aan deze arrestatie en meldde zich bij de L.O. centrale in Sneek. Hier werd hij rayonhoofd van de L.O. in de gemeente Haskerland. Jelke Zondervan had vele taken binnen het verzet: hij verzorgde de plaatsing en verzorging van onderduikers, Joden, piloten en verleende medewerking aan de K.P. werkzaamheden, organisatie afwerpterreinen en onderbrenging wapens en inlichtingendienst Duitse transporten.

Luisterpost

Omdat de verbindingen steeds moeilijker werden installeerde hij bij zijn vader thuis een volledige luisterpost en drukkerij. Normaal werden iedere twee dagen een uitgave verzorgd terwijl bij bijzonder nieuws of belangrijke waarschuwingen voor de bevolking een extra-nummer werd uitgegeven. Zondervan stond aan het hoofd van de organisatie van verzetsgroepen in de dorpen Joure, Haskerhorne, Sint Nicolaasga, Oppenhuizen-Uitwellingerga, Langweer en Sintjohannesga. Teuny Zondervan-Hylkema was koerierster. Aan haar is postuum het Verzetsherdenkingskruis toegekend. Haar dochter Els heeft voor haar het Verzetsherdenkingskruis ontvangen uit handen van prinses Margriet. Ook heeft Zondervan-Hylkema het Verzetsherdenkkings kruis toegekend gekregen, evenals de vader van Jelke, Jacob Zondervan. Jelke en Teuny zijn beiden inmiddels overleden.

Auteur

Jitze Hooghiemstra