COLUMN | Jelle Banga, sloper van de Dongjumerpoort

FRANEKER

Wekelijks verschijnt er een column van en door Museum Martena in de Franeker Courant. Deze verschijnt ook online. Hieronder de tekst.

Jelle Banga was arts, verloskundige en burgemeester van Franeker. Daarnaast had hij een groot gezin met tien kinderen en was hij bestuurlijk betrokken bij een heel aantal politieke, medische, sociale en culturele organisaties. Banga werd in 1786 geboren aan de Zilverstraat in Franeker. Hij was een ziekelijk jongetje dat geplaagd werd door tand-, keel-, buikpijn én eeuwige verkoudheid. Hij ging na de Latijnse school naar de Franeker universiteit om daar medicijnen te studeren. Jelle Banga was zeker geen nieuwlichter als medicus. Hij volgde de leer van Hippocrates, de vader van de westerse geneeskunst. Hippocrates stelde als eerste op grond van lichamelijke symptomen een diagnose. Verder had Hippocrates een theorie ontwikkeld waarbij hij vier lichaamssappen onderscheidde in het menselijk lichaam. Als deze vier sappen, slijm, bloed, gele gal en zwarte gal, in evenwicht waren, was je gezond. Een arts moest proberen om dit evenwicht te herstellen door middel van medicijnen. Banga vond evenals Hippocrates frisse lucht en hygiëne van het grootste belang. In zijn rol als burgemeester van Franeker heeft Banga zijn voorkeur voor frisse lucht en hygiëne naar hartenlust kunnen uitleven. Hij zorgde ervoor dat verkrotte woningen werden afgebroken. De wind kreeg vrij spel in de binnenstad. Hij heeft een aantal sloten en grachten laten dempen vanwege de verstikkende stank die in de zomer optrad en die volgens hem voor ziektes zorgde. Banga heeft er als burgemeester van Franeker hoogstpersoonlijk voor gezorgd dat de Dongjumerpoort werd gesloopt. Nu vinden we dat haast onvergeeflijk, maar Banga had een hoger doel voor ogen, gezondheid voor alle Franekers.

Auteur

Jitze Hooghiemstra